دکتر سید محمدابراهیم پورحسینی، فوق تخصص خون و آنکولوژی

سرطان؛ یک مسئله اجتماعی فراتر از درمان پزشکی

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان؛ سرطان هنوز برای بسیاری از مردم با ترس، ناامیدی و تصور پایان زندگی همراه است؛ در حالی‌ که واقعیت‌های علمی امروز تصویر متفاوتی را نشان می‌دهد. سرطان صرفاً یک بیماری پزشکی یا مسئله‌ای محدود به بیمارستان‌ها و پزشکان نیست، بلکه پدیده‌ای اجتماعی است که پیشگیری، درمان و حتی تسکین آن، نیازمند مشارکت آگاهانه و مسئولانه همه اقشار جامعه است.

با پیشرفت‌های چشمگیر علم پزشکی، امروزه بسیاری از سرطان‌ها ـ به‌ویژه در صورت تشخیص زودهنگام ـ قابل درمان یا قابل کنترل در بلندمدت هستند. حتی در مراحل پیشرفته بیماری نیز، درمان‌های نوین، ایمونوتراپی و درمان‌های هدفمند این امکان را فراهم کرده‌اند که سرطان به یک بیماری مزمن تبدیل شود، نه حکمی قطعی برای پایان زندگی. با این حال، آنچه همچنان چالش‌برانگیز باقی مانده، تأخیر در تشخیص و بی‌توجهی به پیشگیری است.

پیشگیری و تشخیص زودهنگام، مهم‌ترین و کم‌هزینه‌ترین ابزار مقابله با سرطان به شمار می‌روند. اجتناب از مصرف دخانیات، فعالیت بدنی منظم، تغذیه سالم، کنترل وزن، پرهیز از الکل، محافظت در برابر نور خورشید و واکسیناسیون علیه برخی عفونت‌های ویروسی، اقداماتی ساده اما بسیار مؤثر هستند که می‌توانند خطر ابتلا به سرطان را به‌طور قابل توجهی کاهش دهند. در کنار این اقدامات، غربالگری‌های علمی مانند پاپ‌اسمیر، ماموگرافی و بررسی‌های تشخیصی سرطان روده بزرگ، نقش حیاتی در نجات جان بیماران دارند.

آگاهی عمومی در این مسیر نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. توجه به علائمی مانند کاهش وزن بی‌دلیل، خونریزی‌های غیرطبیعی، توده‌ها یا تغییرات پایدار در بدن نباید به تعویق انداخته شود. 

ترس از تشخیص، نباید مانع مراجعه به پزشک شود؛ چرا که تشخیص زودهنگام، هم به نفع بیمار است و هم به نفع نظام سلامت، زیرا درمان‌ها با هزینه کمتر و عوارض محدودتر انجام می‌شوند. 

در کنار پیشگیری و درمان، نباید از مفهوم «تسکین» غافل شد. تسکین به معنای صرفاً کاهش درد جسمی نیست، بلکه شامل حمایت روانی، اجتماعی و عاطفی از بیمار و خانواده اوست. 

مراقبت‌های حمایتی و تسکینی باید از همان ابتدای تشخیص سرطان آغاز شوند و در مراحل پیشرفته بیماری، اهمیت دوچندانی پیدا می‌کنند. این نوع مراقبت، حق مسلم هر بیمار است و نقش مهمی در حفظ کرامت انسانی و کیفیت زندگی دارد. 

خانواده و جامعه نیز در این مسیر مسئولیت بزرگی بر عهده دارند. حمایت عاطفی، همراهی در روند درمان، حفظ امید و پرهیز از نگاه ترحم‌آمیز یا طردکننده، بخش جدایی‌ناپذیر درمان سرطان است. 

گاهی بیمار بیش از دارو، نیازمند شنیده شدن، درک شدن و احساس ارزشمندی است. 

سرطان قابل پیشگیری است، در بسیاری از موارد قابل درمان است و همواره قابل تسکین. با افزایش آگاهی، مشارکت اجتماعی، همدلی و اقدام به‌موقع، می‌توان بار این بیماری را به شکل چشمگیری کاهش داد. 

مبارزه با سرطان، مسئولیتی جمعی است؛ همه با هم و از همین امروز، علیه سرطان.

عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان