لوپوس؛ بیماری خودایمنی مزمن و ناتوان‌کننده/ شیوع ۹ برابری در زنان و ضرورت کنترل و درمان به‌موقع

عضو انجمن روماتولوژی ایران، لوپوس را یک بیماری خودایمنی مزمن و ناتوان‌کننده دانست که کیفیت زندگی بیماران را به‌طور جدی تحت تاثیر قرار می‌دهد و تنها با تشخیص زودهنگام و پیگیری منظم پزشکی می توان تا حد زیادی این بیماری را کنترل کرد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، دکتر میترا عباسی‌فرد؛ عضو انجمن روماتولوژی ایران، در گفت‌وگو با خبرنگار ما به مناسبت ۱۰ می، روز جهانی لوپوس گفت: در ایران از هر ۱۰۰ هزار نفر، حدود ۴۰ نفر به لوپوس مبتلا هستند و این بیماری در خانم‌ها ۹ برابر بیشتر از مردان دیده می‌شود. لوپوس غالباً در بازه سنی ۱۵ تا ۴۵ سال رخ می‌دهد، اما ممکن است در نوزادان و افراد مسن نیز بروز کند.

وی با بیان اینکه لوپوس ناشی از حمله سیستم ایمنی بدن به بافت‌ها و اندام‌های خودی است، افزود: این حملات منجر به آسیب در بخش‌های مختلف بدن از جمله مفاصل، پوست، کلیه‌ها، خون، قلب و ریه می‌شود.

دکتر عباسی‌فرد اظهار کرد: لوپوس انواع مختلفی دارد؛ از جمله لوپوس پوستی، لوپوس سیستمیک و لوپوس دارویی. در لوپوس سیستمیک، بیمار ممکن است علاوه بر علائم پوستی، دچار التهاب یا درگیری اندام‌هایی مانند مفاصل، ماهیچه‌ها، ریه، قلب، کلیه و مغز شود.

این فوق‌تخصص روماتولوژی ادامه داد: لوپوس می‌تواند پس از تشخیص و درمان به‌موقع وارد فاز خاموشی شود؛ گاهی این خاموشی طولانی‌مدت و گاهی ممکن است بیماری دوباره عود کند. شدت و میزان فعالیت بیماری در طول زمان یکسان نیست و هر زمان ممکن است یک عضو از بدن را درگیر کند.

وی ضمن اشاره به اینکه «هنوز علت اصلی ابتلا به لوپوس به‌طور کامل مشخص نشده»، گفت: مانند سایر بیماری‌های خودایمنی، عوامل ژنتیکی و محیطی در ایجاد آن نقش دارند. یکی از مهم‌ترین عوامل محیطی، اشعه ماورای بنفش خورشید است.

عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان به علائم عمومی این بیماری اشاره کرد و گفت: از جمله علائم می‌توان به تب، خستگی، ضعف و کاهش وزن اشاره کرد؛ اما خستگی یکی از شایع‌ترین نشانه‌ها در بیماران است. همچنین ضایعات پوستی با قرمزی به شکل بال پروانه‌ای روی گونه‌ها و پل بینی، از دیگر علائم مهم بیماری محسوب می‌شود.

به گفته وی، حساسیت به نور، درد و تورم مفاصل، خشکی صبحگاهی، تنگی نفس و درد قفسه سینه در صورت درگیری قلب و ریه، همچنین ورم پاها به‌دلیل درگیری کلیه‌ها و دفع پروتئین، از دیگر موارد قابل توجه است. وی همچنین به علائم عصبی مانند سردرد، سرگیجه و اختلال تمرکز و حافظه اشاره کرد.

در پاسخ به پرسش درباره امکان بارداری در خانم‌های مبتلا به لوپوس، دکتر عباسی‌فرد گفت: انتخاب زمان بارداری بسیار مهم است. بیمار باید در بازه‌ای اقدام کند که بیماری در حالت خاموش قرار دارد و فرد حداقل دارو را مصرف می‌کند؛ با اجازه پزشک و تحت نظارت دقیق امکان بارداری وجود دارد البته در دوران بارداری انجام آزمایش‌های لازم و در برخی موارد اکو قلب جنین برای بررسی بیشتر ضروری است.

این متخصص روماتولوژی بر پیگیری منظم پزشکی تاکید کرد و گفت: بیماران باید به‌طور مرتب برای ارزیابی وضعیت فعالیت بیماری و تنظیم داروها، از جمله داروهای کورتون و دارو های سرکوبگر سیستم ایمنی به پزشک مراجعه کنند تا مشخص شود برنامه درمانی برای کنترل علائم مناسب است یا خیر.

وی همچنین خاطرنشان کرد: بیماران نباید به‌صورت خودسرانه میزان دارو را کم یا زیاد کنند. با توجه به اینکه یکی از داروهای اصلی بیماران هیدروکسی کلروکین است، لازم است طبق نظر روماتولوژیست، بیمار برای ارزیابی چشم به چشم‌پزشک ارجاع داده شود.

دکتر عباسی‌فرد توصیه کرد: استرس باعث تشدید علائم و عود بیماری می شود و همچنین آنها باید از قرار گرفتن در معرض نور خورشید بین ساعت ۱۰ صبح تا ۴ بعد از ظهر از قرار گرفتن خودداری کرده و حتماً از کرم‌های ضدآفتاب استفاده کنند.

وی افزود: ورزش‌های منظم مانند پیاده‌روی و یوگا، تغذیه سالم و اصلاح سبک زندگی می‌تواند به کاهش علائم و بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک کند.

دکتر عباسی فرد گفت: در صورت بروز یا تشدید هرگونه علائم مرتبط با لوپوس، مشورت با روماتولوژیست ضروری است.