به مناسبت فرا رسیدن ۲۸ مهرماه روز جهانی پوکی استخوان
«پوکی استخوان»؛ بیماری خاموش که با یک عطسه هم شکستگی می آورد
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان به مناسبت فرا رسیدن ۲۸ مهرماه، روز جهانی پوکی استخوان با شعار «بیایید از استخوان هایمان که ستون اصلی بدن و وسیله حرکتمان هستند محافظت کنیم» به تشریح این بیماری خاموش و راههای پیشگیری از آن پرداخت.
«پوکی استخوان»؛ بیماری خاموش که با یک عطسه هم شکستگی می آورد
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان به مناسبت فرا رسیدن ۲۸ مهرماه، روز جهانی پوکی استخوان با شعار «بیایید از استخوان هایمان که ستون اصلی بدن و وسیله حرکتمان هستند محافظت کنیم» به تشریح این بیماری خاموش و راههای پیشگیری از آن پرداخت.
پوکی استخوان چیست؟
دکتر میترا عباسی فرد، فوق تخصص روماتولوژی و عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان و انجمن روماتولوژی ایران در این خصوص گفت: پوکی استخوان شایع ترین بیماری متابولیک استخوان است که در آن توده استخوانی به تدریج سست و ضعیف یا به اصطلاح پوک می شود؛ به گونه ای که استخوان پوک با کوچکترین ضربه و حتی گاهی بدون ضربه، تنها با عطسه و سرفه شدید یا برداشتن جسم سنگین، دچار شکستگی می شود.
وی ضمن اشاره به روند بازآرایی مداوم استخوان ها افزود: استخوان پیوسته در حال بازآرایی است؛ به این معنا که مناطقی از استخوان که با فعالیت سلول های مخرب، بازجذب می شوند، با استخوانی که توسط سلول های استخوان ساز ساخته می شود جایگزین می شوند. در واقع پوکی استخوان، عدم تعادل میان بازجذب و تولید استخوان است.
فوق تخصص روماتولوژی افزود: ۸۰ درصد اختلاف در تراکم استخوان افراد تحت تأثیر عوامل ژنتیکی است و در افرادی که سابقه خانوادگی پوکی استخوان و شکستگی های ناشی از آن را دارند، ابتلا به این بیماری و عوارض آن بسیار بیشتر است. فعالیت فیزیکی کم، مصرف کم کلسیم و کمبود ویتامین D نیز از دیگر عوامل خطر پوکی استخوان به شمار می روند.
دو نوع پوکی استخوان
دکتر عباسی‌فرد ضمن اشاره به وجود دو نوع پوکی استخوان، اولیه و ثانویه، تصریح کرد: نوع اولیه شایع تر بوده و علت آن افزایش سن یا یائسگی است. نوع ثانویه نیز به دلیل بیماری های مختلف از جمله بیماری های روماتیسمی، دیابت، بیماری های ریوی، کلیوی و گوارشی، پرکاری تیروئید و پاراتیروئید، سرطان ها و مصرف برخی داروها به ویژه کورتون، لووتیروکسین، داروهای ضدتشنج، هپارین، امپرازول و پنتوپرازول و همچنین مصرف سیگار، قهوه زیاد، فست فودها، غذاهای سرخ شده و نوشابه های گازدار بروز می کند.
وی تأکید کرد: تمام افراد دارای بیماری زمینه ای و افرادی که داروی خاصی مصرف می‌کنند، باید با نظر پزشک، داروهای مصرفی خود را تنظیم کنند.
شیوع بیشتر در زنان
عضو انجمن روماتولوژی ایران ضمن اشاره به اینکه شیوع پوکی استخوان در خانم ها بیشتر از آقایان است، گفت: در ایران نیمی از زنان بالای ۴۵ سال و ۹۰ درصد از زنان بالای ۷۵ سال به درجاتی از کاهش توده استخوانی مبتلا هستند؛ به گونه ای که از هر ۲ زن و ۴ مرد بالای ۵۰ سال، یک نفر دچار کاهش تراکم استخوان است.
چرا پوکی استخوان «بیماری خاموش» نامیده می شود؟
فوق تخصص روماتولوژی ضمن اشاره به اینکه پوکی استخوان به دلیل بدون علامت بودن، بیماری خاموش نامیده می شود، اظهار کرد: البته این بیماری می تواند باعث کاهش قد، دردهای استخوانی، کمردرد مزمن و مشکل در صاف ایستادن و نشستن شود و به دلیل افزایش خطر شکستگی، علائم و عوارض ناشی از شکستگی را نیز به همراه داشته باشد.
وی افزود: ۴۰ درصد خانم ها و ۱۵ درصد آقایان در طول زندگی خود دستکم یک شکستگی ناشی از پوکی استخوان را تجربه می کنند که بیشتر در نواحی لگن، ستون فقرات و مچ دست رخ می دهد. شکستگی لگن تا ۲۵ درصد منجر به مرگ و میر در سال اول پس از شکستگی می شود.
چه کسانی باید تراکم استخوان را بسنجند؟
دکتر عباسی فرد توصیه کرد: بر اساس توصیه انجمن بین المللی پوکی استخوان، همه خانم های بالای ۶۵ سال، مردان بالای ۷۰ سال و زنان با یائسگی زودرس باید سنجش تراکم استخوان انجام دهند. افراد دارای بیماری زمینه ای و مصرف انواع داروی خاص نیز طبق صلاحدید پزشک باید تحت سنجش تراکم استخوان قرار گیرند.
راهکارهای پیشگیری و درمان
عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان برای پیشگیری از پوکی استخوان، مصرف کافی کلسیم و ویتامین D را توصیه کرد و یادآور شد: میزان نیاز به کلسیم و ویتامین D در سنین مختلف متفاوت است.
وی در خصوص نقش ورزش گفت: ورزش در کودکان و نوجوانان، احتمال رسیدن آنها به حداکثر توده استخوانی تعیین شده از لحاظ ژنتیکی را افزایش می دهد؛ در افراد مسن نیز باعث پیشگیری از کاهش توده استخوانی می شود. البته پس از قطع ورزش، اثرات مفید آن به تدریج از بین می رود، بنابراین ورزش مداوم اهمیت دارد. پیاده روی، ورزش های آبی و راکتی بر حسب تمایل و وضعیت جسمی فرد توصیه می شود.
دکتر عباسی فرد در خصوص درمان نیز اظهار کرد: برای درمان پوکی استخوان داروهای متعددی به اشکال خوراکی و تزریقی وجود دارد که برحسب شرایط بیمار و صلاحدید پزشک تجویز می شوند و پایبندی به درمان تحت نظر پزشک بسیار مهم است.
وی در پایان ضمن تأکید بر اهمیت پیشگیری از زمین خوردن بیماران دچار پوکی استخوان، یادآور شد: فراهم کردن امکانات لازم در منزل مانند روشنایی کافی و برداشتن موانع سر راه رفتن این بیماران، از اهمیت ویژهای برخوردار است.
نظر دهید